Bepirovirsen điều trị viêm gan B: hy vọng lớn nhưng chưa nên vội mừng

2026/05/27 09:59

Bepirovirsen là thuốc ASO được kỳ vọng giúp chữa lành chức năng viêm gan B, nhưng hồ sơ tại Trung Quốc chưa có kết quả phê duyệt thuận lợi rõ ràng.

Bepirovirsen điều trị viêm gan B là một trong những thuốc mới được theo dõi sát nhất hiện nay trong lĩnh vực viêm gan B mạn tính. Đây là thuốc phản nghĩa oligonucleotide, hay ASO, do GSK và Ionis phát triển, được thiết kế nhằm tác động vào RNA của virus viêm gan B, từ đó làm giảm sản xuất protein virus, trong đó có HBsAg, đồng thời hỗ trợ kiểm soát virus bền vững hơn.

Nói đơn giản hơn: các thuốc hiện tại như tenofovir hoặc entecavir ức chế HBV DNA rất tốt, nhưng tỷ lệ sạch HBsAg còn thấp. Bepirovirsen được kỳ vọng đi xa hơn, hướng tới mục tiêu chữa lành chức năng, tức HBsAg mất bền vững và HBV DNA không phát hiện sau một liệu trình điều trị hữu hạn.

Ngày 25/5/2026, website NMPA của Trung Quốc đăng danh sách “thông tri thuốc được gửi”, trong đó có hồ sơ JXHS2600033, 贝普若韦生注射液, tức bepirovirsen injection. Bài nguồn tiếng Trung diễn giải rằng lần nộp hồ sơ này chưa được phê duyệt. Tuy nhiên, danh sách công khai của NMPA chủ yếu xác nhận việc có thông tri được gửi, còn chi tiết nội dung thông tri thường không được thể hiện đầy đủ trên trang danh sách.

Điểm cần nói rõ: đây không phải dấu chấm hết cho bepirovirsen. GSK trước đó đã công bố hai thử nghiệm pha III B-Well 1 và B-Well 2 đạt tiêu chí chính, với kết quả chữa lành chức năng cao hơn có ý nghĩa khi thêm bepirovirsen vào điều trị chuẩn. Dữ liệu chi tiết vẫn cần được công bố tại hội nghị và trên tạp chí bình duyệt.

Bepirovirsen là thuốc gì?

Bepirovirsen, còn gọi là GSK3228836 hoặc GSK836, là thuốc ASO. Nhóm thuốc này hoạt động bằng cách nhận diện vật liệu di truyền trung gian của virus, từ đó làm giảm quá trình tạo ra các thành phần của virus.

Theo GSK, bepirovirsen được thiết kế để tác động theo ba hướng: ức chế sao chép DNA virus, làm giảm HBsAg trong máu và kích thích miễn dịch nhằm tăng khả năng kiểm soát bệnh bền vững.

Điểm hấp dẫn nằm ở chỗ thuốc này không chỉ nhắm vào HBV DNA. Với viêm gan B, chỉ làm HBV DNA âm tính chưa đủ để gọi là chữa lành chức năng. Rất nhiều bệnh nhân dùng thuốc kháng virus lâu năm có HBV DNA không phát hiện, nhưng HBsAg vẫn còn dương tính. Vì vậy, một thuốc giúp giảm hoặc làm mất HBsAg sẽ có ý nghĩa rất lớn.

Nhưng giữa “có ý nghĩa rất lớn” và “đã dùng được rộng rãi” là cả một con sông dữ liệu, giấy phép, an toàn và theo dõi lâu dài. Nhân loại rất thích nhảy cóc qua con sông này, rồi ướt giày.

Vì sao bepirovirsen được kỳ vọng?

Viêm gan B mạn tính ảnh hưởng hơn 250 triệu người trên toàn cầu. GSK cũng nhấn mạnh viêm gan B mạn là một thách thức y tế lớn, liên quan đáng kể đến ung thư gan và tử vong do bệnh gan.

Điều trị hiện nay chủ yếu dựa vào thuốc nucleos(t)ide analogue như tenofovir, entecavir hoặc TAF. Các thuốc này rất hiệu quả trong ức chế HBV DNA, giảm viêm gan, giảm nguy cơ xơ gan mất bù và giảm nguy cơ ung thư gan. Nhưng nhược điểm là nhiều bệnh nhân phải dùng lâu dài, thậm chí nhiều năm hoặc suốt đời, vì tỷ lệ mất HBsAg thấp.

Chữa lành chức năng vì vậy trở thành mục tiêu lớn. Theo định nghĩa được GSK dùng trong chương trình B-Well, chữa lành chức năng là mất HBsAg và HBV DNA không phát hiện kéo dài ít nhất 24 tuần sau một liệu trình điều trị hữu hạn.

Nếu một thuốc có thể giúp nhiều bệnh nhân đạt mục tiêu này, nó có thể thay đổi cách điều trị viêm gan B trong tương lai.

Chữ “nếu” ở đây rất quan trọng. Nó nhỏ nhưng gánh cả tòa nhà kỳ vọng.

Dữ liệu pha II B-Clear từng cho thấy gì?

Trước pha III, bepirovirsen đã được đánh giá trong nghiên cứu pha II B-Clear. Theo bài nguồn tiếng Trung, ở nhóm bệnh nhân đã điều trị bằng nucleos(t)ide analogue, HBsAg trên 100 IU/mL, HBV DNA dưới 90 IU/mL và ALT không quá 2 lần giới hạn trên bình thường, tỷ lệ đạt HBsAg mất và HBV DNA không phát hiện ở cuối điều trị là 26%.

Tuy nhiên, sau khi kết thúc điều trị 24 tuần, trong bối cảnh vẫn chưa dừng nucleos(t)ide analogue, tỷ lệ này giảm còn 9%. Bài nguồn cũng nêu rằng tỷ lệ tái dương HBsAg và/hoặc HBV DNA vượt 60%, khiến tỷ lệ chữa lành lâm sàng bền vững dưới 9%.

Dữ liệu này nhắc một điều rất quan trọng: làm HBsAg giảm hoặc mất tạm thời không khó bằng giữ nó mất bền vững.

Trong viêm gan B, cái khó không phải tạo một khoảnh khắc đẹp trên xét nghiệm. Cái khó là giữ được kết quả sau khi dừng can thiệp. Virus HBV không phải khách lịch sự, nó không tự rời phòng chỉ vì ta mở cửa.

Pha III B-Well: tín hiệu tích cực nhưng cần số liệu đầy đủ

Tháng 1/2026, GSK công bố hai thử nghiệm pha III B-Well 1 và B-Well 2 đạt tiêu chí chính. Hai nghiên cứu này là thử nghiệm đa trung tâm, ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng giả dược, thực hiện ở 29 quốc gia, trên hơn 1.800 bệnh nhân viêm gan B mạn đang dùng nucleos(t)ide analogue và có HBsAg nền ≤3000 IU/mL.

GSK cho biết bepirovirsen phối hợp điều trị chuẩn cho tỷ lệ chữa lành chức năng cao hơn có ý nghĩa so với điều trị chuẩn đơn thuần. Kết quả cũng có ý nghĩa ở các tiêu chí xếp hạng, trong đó nhóm HBsAg nền ≤1000 IU/mL có hiệu quả nổi bật hơn. Hồ sơ an toàn được mô tả là chấp nhận được và phù hợp với các nghiên cứu trước đó.

Tuy nhiên, thông cáo của GSK chưa cung cấp đầy đủ con số chi tiết cho từng nhóm. GSK cho biết dữ liệu đầy đủ sẽ được trình bày tại hội nghị khoa học, công bố trên tạp chí bình duyệt và dùng để hỗ trợ hồ sơ đăng ký với cơ quan quản lý.

Vì vậy, cách đọc đúng là: pha III có tín hiệu tích cực, nhưng cộng đồng y khoa vẫn cần xem số liệu cụ thể: tỷ lệ sạch HBsAg bền vững là bao nhiêu, nhóm nào hưởng lợi nhất, tỷ lệ tái dương thế nào, tác dụng phụ ra sao, có bao nhiêu người dừng thuốc nền được, và kết quả duy trì bao lâu.

Vì sao hồ sơ Trung Quốc chưa được duyệt lại đáng chú ý?

Theo GSK, hồ sơ bepirovirsen đã được chấp nhận xem xét tại Trung Quốc như một liệu pháp tiềm năng đầu tiên trong nhóm hướng tới chữa lành chức năng viêm gan B. Đối tượng được nhắc đến là bệnh nhân viêm gan B mạn đang dùng nucleos(t)ide analogue, không xơ gan, HBsAg ≤3000 IU/mL.

Reuters ngày 11/5/2026 cũng đưa tin GSK ký thỏa thuận với Sino Biopharmaceutical để bán bepirovirsen tại Trung Quốc nếu được phê duyệt, và GSK kỳ vọng quyết định pháp lý tại Trung Quốc vào năm 2027.

Vì vậy, thông tin NMPA ngày 25/5/2026 cần được hiểu trong bối cảnh pháp lý đang diễn tiến. Nếu đúng như bài nguồn diễn giải rằng lần nộp hiện tại chưa được phê duyệt, điều này có thể phản ánh cơ quan quản lý cần thêm dữ liệu, cần đánh giá tiếp, hoặc chưa chấp thuận ở thời điểm hiện tại. Nó không tự động phủ nhận toàn bộ chương trình phát triển thuốc.

Nói gọn: chưa được duyệt không đồng nghĩa thuốc thất bại. Nhưng cũng không được gọi là đã sẵn sàng ra thị trường. Đừng chọn một nửa câu để làm tiêu đề giật gân, việc đó mạng xã hội đã làm đủ tệ rồi.

Người bệnh viêm gan B có nên chờ bepirovirsen không?

Có thể theo dõi, nhưng không nên chờ theo kiểu bỏ điều trị hiện tại.

Nếu bạn đang dùng tenofovir, TAF hoặc entecavir và HBV DNA đã được kiểm soát, không nên tự ngưng thuốc vì nghe nói sắp có thuốc mới. Ngưng thuốc kháng virus sai thời điểm có thể gây HBV DNA tăng lại, ALT bùng phát, viêm gan nặng, thậm chí mất bù gan ở người có xơ hóa nặng hoặc xơ gan.

Bepirovirsen, nếu được phê duyệt, nhiều khả năng cũng sẽ được dùng cho nhóm bệnh nhân chọn lọc, ví dụ đang điều trị nền bằng nucleos(t)ide analogue, không xơ gan, HBsAg dưới một ngưỡng nhất định, và được theo dõi sát.

Nó không phải thuốc để tất cả bệnh nhân viêm gan B tự mua về dùng. Thuốc ASO không phải trà bổ gan. Đọc thế thôi đã thấy gan thở dài.

Ai có thể là nhóm hưởng lợi trong tương lai?

Dựa trên chương trình B-Well và thông tin hồ sơ, nhóm được quan tâm nhiều nhất là bệnh nhân:

Viêm gan B mạn tính.

Đang điều trị bằng nucleos(t)ide analogue.

HBV DNA đã được kiểm soát.

Không có xơ gan.

HBsAg ≤3000 IU/mL, đặc biệt nhóm ≤1000 IU/mL có thể đáp ứng tốt hơn theo công bố của GSK.

Có thể theo dõi đều đặn HBsAg, HBV DNA, ALT và an toàn điều trị.

Điều này rất quan trọng. Nếu một bệnh nhân còn HBV DNA cao, chưa điều trị nền, xơ gan mất bù, men gan biến động mạnh hoặc HBsAg rất cao, việc áp dụng dữ liệu bepirovirsen cần cực kỳ thận trọng.

Thuốc mới không xóa bỏ nguyên tắc chọn bệnh. Nó chỉ làm nguyên tắc đó quan trọng hơn.

Điều bệnh nhân nên làm lúc này

Nếu đang sống chung với viêm gan B, việc quan trọng nhất hiện nay vẫn là:

Theo dõi định kỳ HBsAg, HBeAg, HBV DNA, ALT, AST, tiểu cầu, AFP và siêu âm gan.

Đánh giá mức độ xơ hóa gan.

Dùng thuốc kháng virus khi có chỉ định.

Không tự ngưng thuốc khi HBV DNA âm tính.

Tầm soát ung thư gan định kỳ nếu thuộc nhóm nguy cơ.

Kiểm soát rượu, gan nhiễm mỡ, cân nặng, đường máu và mỡ máu.

Trao đổi với bác sĩ nếu muốn biết mình có thuộc nhóm tiềm năng cho các liệu pháp mới như bepirovirsen hay không.

Đừng biến thuốc mới thành lý do trì hoãn thuốc cũ đã có bằng chứng. Trong y khoa, cái “sắp có” không cứu được lá gan đang viêm hôm nay.

Ý nghĩa với cộng đồng viêm gan B tại Việt Nam

Với cộng đồng bệnh nhân Việt Nam, bepirovirsen là một tín hiệu đáng theo dõi. Việt Nam có gánh nặng viêm gan B lớn, nhiều người đang điều trị kháng virus lâu dài và rất quan tâm đến mục tiêu sạch HBsAg.

Nhưng cần truyền thông cẩn thận. Không nên viết theo kiểu “thuốc chữa khỏi viêm gan B sắp về”, vì điều đó dễ làm bệnh nhân tự bỏ thuốc hoặc chạy theo tư vấn không chính thống. Cũng không nên viết theo kiểu “bị từ chối là hết hy vọng”, vì dữ liệu pha III đã có tín hiệu tích cực và chương trình đăng ký toàn cầu vẫn đang diễn ra.

Cách nói đúng hơn là: bepirovirsen là ứng viên rất đáng chú ý cho chữa lành chức năng viêm gan B, nhưng việc phê duyệt, nhóm dùng phù hợp, hiệu quả bền vững và dữ liệu an toàn dài hạn vẫn cần được công bố rõ.

Đó là cách nói ít kích thích hơn, nhưng ít làm hại bệnh nhân hơn. Tin buồn cho thuật toán, tin tốt cho lá gan.

Người bệnh nên hỏi bác sĩ điều gì?

Nếu bạn đang điều trị viêm gan B và quan tâm đến thuốc mới, có thể hỏi bác sĩ:

HBV DNA của tôi hiện có bị ức chế không?

HBsAg định lượng của tôi là bao nhiêu?

Tôi có xơ gan hoặc xơ hóa nặng không?

Tôi có thuộc nhóm có thể phù hợp với thuốc hướng tới sạch HBsAg không?

Tôi có nên tiếp tục thuốc nucleos(t)ide hiện tại không?

Khi nào có thể cân nhắc liệu pháp mới?

Nếu muốn sạch HBsAg, hiện tại có lựa chọn nào được phê duyệt không?

Tôi cần tầm soát ung thư gan bao lâu một lần?

Những câu hỏi này thực tế hơn nhiều so với việc hỏi “thuốc mới bao giờ có”. Vì ngay cả khi thuốc có, không phải ai cũng là người phù hợp.

Kết luận

Bepirovirsen là một thuốc ASO được kỳ vọng trong điều trị viêm gan B mạn, hướng tới mục tiêu chữa lành chức năng bằng cách làm mất HBsAg bền vững và giữ HBV DNA không phát hiện sau liệu trình hữu hạn. GSK đã công bố hai thử nghiệm pha III B-Well 1 và B-Well 2 đạt tiêu chí chính trên hơn 1.800 bệnh nhân tại 29 quốc gia, nhưng số liệu chi tiết vẫn cần được trình bày và bình duyệt đầy đủ.

Thông tin NMPA ngày 25/5/2026 xác nhận hồ sơ bepirovirsen có thông tri được gửi; bài nguồn tiếng Trung diễn giải rằng lần nộp này chưa được phê duyệt. Trong khi đó, Reuters cho biết GSK kỳ vọng quyết định pháp lý tại Trung Quốc vào năm 2027.

Thông điệp thực tế cho người bệnh rất rõ: bepirovirsen là hy vọng đáng theo dõi, nhưng chưa phải lý do để tự ngưng thuốc viêm gan B, tự săn thuốc mới hoặc tin vào quảng cáo “chữa khỏi HBV”. Hãy tiếp tục điều trị hiện tại theo chỉ định, theo dõi HBsAg, HBV DNA, chức năng gan và tầm soát ung thư gan đều đặn.

Thuốc mới có thể mở thêm một cánh cửa. Nhưng cánh cửa đó chưa phải lối đi chung cho tất cả mọi người.

Tài liệu tham khảo

GSK. GSK announces positive results from B-Well 1 and B-Well 2 phase III trials for bepirovirsen, a potential first-in-class treatment for chronic hepatitis B. 7/1/2026.

NMPA. 2026年05月25日药品通知件送达信息.