Kết quả nghiên cứu cho thấy "điều trị cho tất cả bệnh nhân có HBsAg dương tính ở độ tuổi 18-80 với tỷ lệ điều trị là 80% " là chiến lược tối ưu và hiệu quả nhất về chi phí ; thực hiện sớm chiến lược điều trị bằng thuốc kháng vi-rút mở rộng làm giảm ngưỡng ALT có thể làm giảm các biến chứng và tử vong liên quan đến HBV để đạt được mục tiêu toàn cầu là giảm 65% tỷ lệ tử vong liên quan đến HBV.

Phương pháp nghiên cứu

Trong nghiên cứu này, một mô hình Markov đã được sử dụng để vượt qua ngưỡng ALT khi bắt đầu điều trị bằng thuốc kháng vi-rút (40 U/L; 35 U/L đối với nam và 25 U/L đối với nữ; 30 U/L đối với nam và 19 U/L đối với phụ nữ; tất cả bệnh nhân HBsAg dương tính bất kể giá trị ALT), độ tuổi dân số (18-80, 30-80 và 40-80 tuổi), thời gian thực hiện (2023, 2028 và 2033) và độ bao phủ điều trị (20%, 40%, 60 % và 80 %) đã mô phỏng 136 kịch bản để đánh giá hiệu quả chi phí của việc mở rộng quy mô điều trị ARV.

Mô hình được sử dụng để mô phỏng tình trạng nhiễm HBV mạn tính của 100.000 người trong độ tuổi 18-80 (HBsAg dương tính ≥ 6 tháng).

Kết quả nghiên cứu

01. HIỆU QUẢ VÀ CHI PHÍ DUY TRÌ NGƯỠNG ĐIỀU TRỊ ALT > 40 U/L

Dưới ngưỡng điều trị hiện tại là ALT > 40 U/L, chỉ riêng việc mở rộng phạm vi điều trị sẽ làm giảm đáng kể các biến chứng hoặc tử vong liên quan đến HBV, nhưng thậm chí đến năm 2050, mục tiêu giảm tỷ lệ tử vong 6,5% sẽ không đạt được.

Nếu giữ nguyên hiện trạng ( ALT > 40 U /L , đối tượng điều trị 18 - 80 tuổi, độ bao phủ điều trị 20% ), tích lũy 16.038 - 42.691 biến chứng liên quan đến HBV (xơ gan và ung thư gan) và 3.116 trường hợp sẽ xảy ra từ năm 2030 đến 2050 - 18.428 ca tử vong liên quan. Trong một nhóm gồm 100.000 bệnh nhân nhiễm HBV mãn tính, việc điều trị tổng thể sẽ tiêu tốn từ 511 triệu đô la đến 1,833 tỷ đô la.

• Hình 1: Tỷ lệ tích lũy các biến chứng liên quan đến HBV trong điều kiện duy trì hiện trạng

• Ghi chú: CC: xơ gan còn bù DC: xơ gan mất bù;

• HCC: ung thư biểu mô tế bào gan; RC: giảm biến chứng

02. HIỆU QUẢ VÀ CHI PHÍ ĐIỀU TRỊ KHI MỞ RỘNG ĐỐI TƯỢNG ĐIỀU TRỊ CHO TẤT CẢ BỆNH NHÂN CÓ HBSAG DƯƠNG TÍNH

Theo chiến lược này, bao gồm "18-80 tuổi, phạm vi điều trị 80%", "30-80 tuổi, phạm vi điều trị 80%", "18-80 tuổi, phạm vi điều trị 60%", "30-80 tuổi , 60% bao phủ điều trị”, cả hai đều có thể đạt được mục tiêu giảm 65% tỷ lệ tử vong vào năm 2030 (Hình A).

Nếu các chiến lược sau được thực hiện ngay vào năm 2023, "18-80 tuổi, bao phủ điều trị 40%", "40-80 tuổi, bao phủ điều trị 80%", "30-80 tuổi, bao phủ điều trị 40%", " Các mục tiêu 40 - 80 năm, bao phủ điều trị 60%" và "18-80 năm, bao phủ điều trị 80%" cũng có thể đạt được vào năm 2050 (Hình 1)

Nếu thực hiện chiến lược mở rộng điều trị sau 5 năm nữa thì chỉ cần "18-80 tuổi, bao phủ điều trị 80%" là có thể đạt được mục tiêu của WHO vào năm 2050. Nếu chiến lược này được thực hiện trong 10 năm kể từ bây giờ, sẽ không có điều kiện nào để đạt được mục tiêu của WHO thậm chí vào năm 2050.

Hình 2: Hiệu quả của các chiến lược được thực hiện ở Trung Quốc để giảm tỷ lệ tử vong do CHB từ năm 2023

• A. Tỷ lệ tử vong có thể giảm vào năm 2030;

• B. Số năm mà mỗi chiến lược giảm được 65% tỷ lệ tử vong

Lưu ý: THBs: tất cả bệnh nhân HBsAg dương tính;

• 30/19: nam > 30 U/L, nữ > 19 U/L;

• 35/25: nam > 35 U/L, nữ > 25 U/L;

• 40: ALT > 40 U/L;18 - 80: 18 - 80 tuổi;

• 30 - 80: 30 - 80 tuổi; 40 - 80: 40 - 80 tuổi

Mở rộng điều trị cho tất cả các bệnh nhân có HBsAg dương tính sẽ cứu được số lượng lớn nhất các biến chứng và tử vong liên quan đến HBV. Mở rộng ngưỡng điều trị từ ALT > 40 U /L cho tất cả bệnh nhân đã cứu được nhiều biến chứng và tử vong hơn là mở rộng phạm vi điều trị.

Chỉ riêng việc mở rộng phạm vi điều trị lên 80% sẽ làm giảm 5.028 biến chứng và 534 trường hợp tử vong vào năm 2030, trong khi chỉ mở rộng ngưỡng điều trị sẽ giảm 5.869 biến chứng và 918 trường hợp tử vong. Đến năm 2040 hoặc 2050, tỷ trọng này sẽ còn giảm hơn nữa.

Hơn nữa, việc mở rộng điều trị cho tất cả bệnh nhân dương tính với HBsAg và mở rộng phạm vi điều trị lên 40%, 60% hoặc 80% sẽ làm giảm đáng kể các trường hợp biến chứng lần lượt là 31.305, 33.779 và 35.007 trường hợp vào năm 2050. Khi độ tuổi điều trị là 30-80 tuổi hoặc 40-80 tuổi, một số lượng lớn các trường hợp biến chứng hoặc tử vong cũng giảm. Theo mỗi chiến lược, việc triển khai chậm trễ sẽ dẫn đến gia tăng các biến chứng và tử vong liên quan đến HBV.

Hình 3: Tỷ lệ tích lũy các biến chứng liên quan đến HBV khi tất cả bệnh nhân HBsAg dương tính được điều trị

• Trong tất cả các chiến lược, việc mở rộng để điều trị cho tất cả bệnh nhân dương tính với HBsAg có chi phí điều trị cao nhất và mang lại số năm sống được điều chỉnh theo chất lượng tổng thể (QALYs) cao nhất .

03. HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ VÀ HIỆU QUẢ CHI PHÍ CỦA VIỆC MỞ RỘNG NGƯỠNG ALT CHO NAM > 30 U/L VÀ NỮ > 19 U/L

Ở ngưỡng này, không có chiến lược nào đạt được mục tiêu loại trừ viêm gan vào năm 2040 . Mục tiêu sẽ đạt được vào năm 2043 (A) hoặc 2050 (B) nếu độ bao phủ điều trị được mở rộng lên 60% hoặc đối tượng điều trị được giới hạn ở độ tuổi 30-80.

Tuy nhiên, ở ngưỡng ALT này, chỉ có "80% phạm vi điều trị cho tất cả bệnh nhân" mới có thể đạt được mức giảm 65% tỷ lệ tử vong vào năm 2050 nếu được triển khai bắt đầu từ năm 2028. Cả hai chiến lược sẽ không đạt được mục tiêu vào năm 2050 nếu được thực hiện vào năm 2033.

• Hình 4: Đến năm 2045 (A) và 2050 (B), Các chiến lược để giảm 65% tỷ lệ tử vong

Nếu ngưỡng ALT được mở rộng đến >30 U/L ở nam giới và >19 U/L ở nữ giới, 14.297 biến chứng liên quan đến HBV và 5.316 trường hợp tử vong liên quan sẽ được ngăn chặn vào năm 2050 với mức độ bao phủ điều trị 20% hiện tại. Khi phạm vi điều trị tăng từ 20% lên 80%, các biến chứng hoặc tử vong có thể phòng ngừa được tăng lên 28.479 hoặc 11.017.

Theo chiến lược "30-80 năm hoặc 40-80 năm, bảo hiểm điều trị 80%", 27.169 hoặc 24.712 biến chứng và 10.476 hoặc 9423 ca tử vong sẽ được ngăn chặn vào năm 2050.

• Hình 5: Ngưỡng điều trị ALT nam > 30 U/L, Tỷ lệ tích lũy các biến chứng liên quan đến HBV ở phụ nữ > 19 U/L

Việc mở rộng ngưỡng ALT thành "nam > 30 U/L và nữ > 19 U/L" sẽ tiêu tốn lần lượt 753 triệu USD, 1,68 tỷ USD và 2,274 tỷ USD vào năm 2030, 2040 và 2050. Việc triển khai tất cả các chiến lược bị trì hoãn sẽ dẫn đến sự gia tăng đáng kể về tỷ lệ hiệu quả chi phí gia tăng (ICER).

04. HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ VÀ HIỆU QUẢ CHI PHÍ CỦA VIỆC MỞ RỘNG NGƯỠNG ALT CHO NAM > 35 U/L VÀ NỮ > 25 U/L

Việc thực hiện ngưỡng ALT này từ năm 2023 với phạm vi điều trị 80% sẽ ngăn ngừa được 26.578 biến chứng liên quan đến HBV và 10.063 ca tử vong vào năm 2050. Nhưng dù được thực hiện vào thời điểm nào thì mục tiêu giảm 65% tỷ lệ tử vong vẫn không đạt được trong bất kỳ điều kiện nào.

• Hình 6: Ngưỡng điều trị ALT nam > 35 U/L, Tỷ lệ tích lũy các biến chứng liên quan đến HBV ở phụ nữ > 25 U/L

Nếu không mở rộng phạm vi điều trị, ngưỡng điều trị ALT được mở rộng thành "nam > 35 U/L, nữ > 25 U/L", đến năm 2030, sẽ tránh được 2.554 biến chứng liên quan đến HBV và 348 trường hợp tử vong liên quan. Khi tuổi điều trị được giới hạn ở 30-80 tuổi hoặc 40-80 tuổi, ước tính số ca biến chứng hoặc tử vong liên quan đến HBV lần lượt là 13.703 và 14.140, và 2.791 và 2.854. Số ca tử vong trung bình ở mức độ bao phủ điều trị 20%, 40% hoặc 60% là 2.768, 2.354 hoặc 2.100.

ICER thấp nhất đối với chiến lược chỉ mở rộng ngưỡng ALT so với các chiến lược khác. Sự khác biệt về ICER là nhỏ khi việc điều trị chỉ giới hạn ở những bệnh nhân từ 30-80 tuổi. Việc mở rộng ngưỡng ALT sẽ tốn kém hơn so với chiến lược "ALT > 40 U/L" hiện tại và sẽ cung cấp 1.162.029 - 1.191.743 QALY vào năm 2050 với mức độ bao phủ điều trị 20% - 80%.

05. TÓM TẮT

Cho dù được thực hiện ngay lập tức hay trì hoãn, " điều trị cho tất cả bệnh nhân có HBsAg dương tính, 1 8-80 tuổi , bao phủ điều trị 80%" là chiến lược hiệu quả nhất về chi phí , tiếp theo là "nam giới có ALT > 30 U/L, nữ giới có ALT > 19 U/L, 18 - 80 tuổi, 80% điều trị" và "Nam ALT > 35 U/L, nữ ALT > 25 U/L, 18 - 80 tuổi, 80% điều trị".

• Hình 7: Tất cả các chiến lược điều trị HBV từ năm 2023, Chi phí-lợi ích của việc thực hiện đến năm 2050

Có thể thấy trong những năm gần đây, Trung Quốc đã đạt được một số kết quả nhất định trong việc phòng ngừa và điều trị bệnh viêm gan B mãn tính, tuy nhiên đây vẫn là quốc gia có gánh nặng lây nhiễm HBV lớn nhất thế giới.

Nếu không thực hiện các biện pháp hiệu quả để giảm hơn nữa tỷ lệ mắc và tử vong, theo xu hướng dịch bệnh viêm gan B hiện nay, thì mục tiêu loại trừ viêm gan do virus do WHO đề ra vào năm 2030 là không thực tế. Hơn nữa, việc điều chỉnh ngưỡng ALT để mở rộng liệu pháp kháng vi-rút mang lại cơ hội tốt nhất để tránh tử vong liên quan đến bệnh gan. Ngưỡng bắt đầu điều trị ALT thấp hơn làm giảm đáng kể số ca tử vong liên quan đến HBV.

Do đó, việc sàng lọc, chẩn đoán và điều trị viêm gan B cần được cải thiện càng sớm càng tốt, đồng thời xem xét mở rộng các chiến lược điều trị bằng thuốc kháng vi-rút dựa trên điều chỉnh ngưỡng ALT và nỗ lực để đạt được "Điều trị tất cả" để đạt được hiệu quả chi phí cao nhất. Việc mở rộng điều trị cho kết quả dương tính với HBsAg và đạt được độ bao phủ điều trị cao hơn được đảm bảo để giảm 65% tỷ lệ tử vong vào năm 2030-2050.

Nguồn tham khảo: Zhang S, Wang C, Liu B, et al. Cost-effectiveness of expanded antiviral treatment for chronic hepatitis B virus infection in China: an economic evaluation[J]. The Lancet Regional Health–Western Pacific, 2023.

https://www.thelancet.com/journals/lanwpc/article/PIIS2666-6065(23)00056-1/fulltext